Waarom kinderen tekenen

Jonge kinderen hebben al heel snel een potlood in hun hand. Ze willen doen wat ze de omgeving zien doen. Naast dit imitatiegedrag vinden kinderen het vaak leuk om te kleuren, het lijkt een vorm van spel waar kinderen helemaal in op kunnen gaan. Er is weinig onderzoek gedaan naar ‘waarom’ kinderen tekenen. We bekijken daarom een aantal verschillende theorieën en benaderingen gericht op het teken van de kinderen.

 

Ontwikkelingspsychologische benaderingen

Kan tekenen als een vorm van spel worden gezien? Spel is een manier om energie kwijt te raken (Schiller, 1875), bepaalde vaardigheden die kinderen later nodig hebben, te oefenen (Groos, 1901) en primitieve instincten te ontladen in een symbolische vorm (Hall, 1906). De tweede uitspraak sluit gericht aan op de kleuter, waarin bepaalde tekenactiviteiten als voorbereidende activiteit aan het schrijven kan worden gezien. Alle drie de uitspraken geven een ander beeld van tekenen, maar het nog geen volledig beeld ‘waarom’ tekenen een vorm van spel zou zijn (Thomas, Silk, 1995).

Piaget ziet het tekenen als spel, waarin gebeurtenissen en belangrijke ervaringen herbeleven worden en er betekenis aan wordt gegeven. Zo is er bij tekenen plaats voor assimilatie, waarin kinderen betekenis geven aan de omgeving en zich zo verder ontwikkelen. Volgens Piaget vinden Interacties met de omgeving plaats via assimilatie1 of via accommodatie2 (Thomas, Silk, 1995).

 

Klinische en projectieve benaderingen

Met betrekking tot de kindertekeningen staat de psychoanalytische theorie, die zijn oorsprong vindt in het klinische werk van Sigmund Freud, voorop. Volgens de theorie van Freud zal kinderkunst in sterke mate beïnvloed worden door de onbewuste wensen en angsten van het kind. Zo wordt tekenen gezien als het spelenderwijs te experimenteren met de gevoelens en gedachten. Dit is een belangrijke motivatie om te tekenen om zo opgekropte gevoelens en gedachten te ontladen die anders tot problemen zouden kunnen leiden. (Thomas, Silk, 1995)

 

Artistieke benaderingen

Kellog (1970) geeft aan dat de sensorische feedback die tekenen geeft bevredigend kan zijn, vooral voor jonge kinderen. Hij maakt hierin onderscheid tussen het ‘motorische’ plezier, de bewegingen die het kind maakt tijdens het tekenen en het ‘visuele plezier’, het bekijken van het resultaat.

Veel auteurs veronderstellen dat kinderen tekenen omdat ze het maken van afbeeldingen, in het bijzonder afbeeldingen die hun interesses en ervaringen weergeven, bevredigend vinden. (zie Maitland, 1895; Lukens, 1896; Ballard, 1912; Luquet, 1913).